Tim đập chậm có phải suy tim không? Hiểu đúng để không lo lắng quá mức

Ở một số người khỏe mạnh, đặc biệt người trẻ, người tập luyện thể thao thường xuyên hoặc trong lúc ngủ, nhịp tim có thể chậm mà hoàn toàn không phải bệnh lý. Khi đó, điều quan trọng không chỉ là nhìn vào một con số, mà phải xem người đó có triệu chứng gì hay không, nhịp tim chậm đến mức nào, có rối loạn dẫn truyền hay không và nguyên nhân nằm ở đâu.

Ngược lại, có những trường hợp tim đập chậm thực sự liên quan đến bệnh lý của hệ thống tạo nhịp hoặc dẫn truyền trong tim, do tác dụng phụ của thuốc, rối loạn điện giải, suy giáp hoặc những vấn đề sức khỏe khác. Nếu tim đập quá chậm và lượng máu cung cấp cho cơ thể không đủ, người bệnh có thể thấy mệt, chóng mặt, hoa mắt, giảm khả năng gắng sức, thậm chí ngất. Những trường hợp có ngất, đau ngực, khó thở, lú lẫn hoặc triệu chứng nặng cần được đưa đến cơ sở y tế kịp thời.

Nhưng điều tôi muốn nói kỹ hơn hôm nay là một câu chuyện khác: SUY TIM.

Nhiều người nghe hai chữ “suy tim” cứ tưởng là trái tim đã “hỏng”. Thật ra không đơn giản như vậy. Suy tim là một hội chứng trong đó tim không đáp ứng đầy đủ nhu cầu của cơ thể về bơm máu, thường liên quan đến nhiều bệnh lý tim mạch khác nhau. Người bệnh có thể mệt khi làm việc, khó thở khi gắng sức, phù chân, tăng cân nhanh do giữ nước, khó thở khi nằm hoặc phải thức giấc giữa đêm vì khó thở. Có người ban đầu chỉ thấy “dạo này đi bộ một chút đã mệt”, “leo vài tầng lầu đã hụt hơi”, “chân chiều nào cũng hơi phù”. Vì những biểu hiện này đến từ từ nên nhiều người cứ nghĩ mình lớn tuổi rồi, yếu là chuyện bình thường.

Không hẳn.

Cơ thể thường không tự nhiên mà mệt. Chỉ là đôi khi chúng ta đã quen với cái mệt đó quá lâu nên coi nó như một phần của cuộc sống.

Trong Y học cổ truyền, khi nhìn một người suy tim, tôi không chỉ nhìn vào chữ “tim”. YHCT có cách tiếp cận toàn thân: Tâm chủ huyết mạch, nhưng sự vận hành của huyết mạch còn liên quan mật thiết đến Khí, Âm Dương, các tạng phủ khác và sự vận hóa thủy dịch.

Có người bệnh lâu ngày, cơ thể suy yếu, dễ mệt, hơi thở ngắn, nói vài câu đã hụt hơi. Có thể liên quan đến khí hư, khí không đủ để thúc đẩy sự vận hành. Có người về sau xuất hiện lạnh tay chân, sợ lạnh, phù, tiểu ít, mệt nhiều; lúc này trong biện chứng YHCT có thể phải nghĩ đến sự suy yếu của dương khí, đặc biệt liên quan đến Tâm Dương và Thận Dương. Có người lại nặng nề, ăn uống kém, bụng đầy, phù, đàm nhiều; khi đó Tỳ vận hóa kém, thủy thấp đình trệ cũng là một vấn đề cần được xem xét.

Cho nên trong Đông y, “tim yếu” không phải là một thể bệnh duy nhất.

Cùng là một người được chẩn đoán suy tim, nhưng người này có thể nổi bật khí hư; người khác thiên về dương hư; người khác lại có đàm thấp, thủy ẩm; có người bệnh lâu ngày dẫn đến khí huyết đều suy. Biện chứng khác nhau thì hướng điều chỉnh cũng khác nhau.

Và đây là chỗ tôi muốn nhấn mạnh: YHCT không phải phương pháp để người bệnh tự bỏ thuốc tim rồi chuyển hẳn sang uống thuốc Đông y.

Suy tim là bệnh lý cần được bác sĩ tim mạch theo dõi và điều trị theo nguyên nhân, mức độ và chức năng tim. Những thuốc đã được kê đơn như thuốc điều trị suy tim, huyết áp, rối loạn nhịp… không nên tự ý ngưng hoặc thay đổi. YHCT, khi được sử dụng phù hợp, là một phương pháp hỗ trợ trong chăm sóc toàn diện, dựa trên thể trạng và chứng trạng cụ thể của người bệnh, đồng thời phải chú ý đến tương tác thuốc và tình trạng tim mạch thực tế.

Tôi thường nói với người bệnh rằng: trái tim rất ít khi chỉ kể câu chuyện của riêng nó.

Một trái tim làm việc trong một cơ thể thiếu máu, thiếu khí, suy dinh dưỡng, mất ngủ kéo dài, bệnh nền lâu năm… sẽ khác với một trái tim đang phải gánh thêm tăng huyết áp, bệnh mạch vành, rối loạn van tim hay rối loạn nhịp.

Vì vậy, khi thấy tim đập chậm, đừng vội nghĩ “tim yếu”. Khi được chẩn đoán suy tim, cũng đừng nghĩ “hết cách rồi”. Nhưng càng không nên nghĩ “cứ uống thuốc bổ tim là được”.

Điều quan trọng là phải biết trái tim đang gặp vấn đề gì, cơ thể đang thiếu gì, đang ứ gì và vì sao nó lại đi đến trạng thái đó.

Đông y nhìn bệnh không chỉ bằng một con số trên máy đo. Nhưng Đông y cũng không đứng ngoài những xét nghiệm hiện đại. Điện tim, siêu âm tim, xét nghiệm máu, đánh giá chức năng tim… cho chúng ta những thông tin rất quan trọng để biết trái tim đang làm việc như thế nào. Còn biện chứng Y học cổ truyền giúp người thầy thuốc nhìn thêm vào trạng thái toàn thân của người bệnh.

Một bên nhìn trái tim. Một bên nhìn con người. Và khi hai cách nhìn được đặt đúng chỗ, việc chăm sóc người bệnh mới có thể toàn diện và đầy đủ hơn.

Duy tôi.